Điệp từ và điệp ngữ là những biện pháp tu từ trong văn học giúp ta nhấn mạnh ý nghĩa và làm nổi bật vấn đề cần truyền đạt. Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu về điệp từ, điệp ngữ, các dạng và tác dụng của chúng.

Thế nào là điệp từ và điệp ngữ?

Điệp từ (hay còn gọi là điệp ngữ) là việc lặp lại một từ hoặc cụm từ trong văn học để khẳng định, liệt kê hoặc nhấn mạnh vấn đề. Có ba dạng điệp ngữ phổ biến là điệp ngữ cách quãng, điệp ngữ nối tiếp và điệp từ chuyển tiếp.

  • Điệp ngữ cách quãng: Lặp lại một cụm từ mà các từ trong đó cách nhau xa.
    Ví dụ: “Nhớ sao lớp học i tờ Đồng khuya đuốc sáng những giờ liên hoan Nhớ sao ngày tháng cơ quan Gian nan đời vẫn ca vang núi đèo Nhớ sao tiếng mõ rừng chiều Chày đêm nện cối đều đều suối xa…” – Trong đoạn thơ trên, cụm từ “Nhớ sao” là điệp ngữ cách quãng.

  • Điệp ngữ nối tiếp: Lặp lại một từ hoặc cụm từ có sự nối tiếp nhau.
    Ví dụ: “Anh đã tìm em rất lâu, rất lâu Những cô gái Thạch Kim, Thạch Nhọn. Khăn xanh, khăn xanh phơi đầy lán sớm Sách áo mở tung, trắng cả trời chiều” – Trong đoạn thơ trên, cụm từ “rất lâu” và “Khăn xanh” là điệp ngữ nối tiếp.

  • Điệp từ chuyển tiếp: Lặp lại một từ hoặc cụm từ để tạo sự liên kết và chuyển tiếp ý nghĩa.
    Ví dụ: “Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu Ngàn dâu xanh ngắt một màu Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?” – Trong đoạn thơ trên, từ “thấy” và “ngàn dâu” là điệp ngữ chuyển tiếp.

Tác dụng của điệp từ và điệp ngữ

  1. Tạo ra sự nhấn mạnh:
  • Ví dụ 1: Trong đoạn thơ “Nhớ sao…” đã được trích dẫn ở trên, từ “nhớ sao” được lặp lại ba lần để nhấn mạnh sự nhớ nhung của tác giả về những kỷ niệm xưa cũ.
  • Ví dụ 2: Trong đoạn văn “Buồn trông cửa bể chiều hôm, Thuyền trôi thấp thoáng cánh buồn xa xa, Buồn trông ngọn nước mới sa, Hoa trôi man mác biết là về đâu. Buồn trông ngọn cỏ dầu dầu, Chân mây mặt nước một màu xanh xanh. Buồn trông gió cuốn mặt duyềnh, Tiếng mưa sầm sập vây quanh chỗ ngồi” – Từ “buồn trông” được lặp đi lặp lại là một điệp ngữ nhằm làm nổi bật nỗi buồn của Thúy Kiều.
  1. Tạo sự liệt kê:
  • Ví dụ 1: Trong đoạn thơ “Còn trời, còn nước, còn non, Còn cô bán rượu anh còn say sưa” – Điệp từ “còn” được lặp lại nhiều lần để liệt kê những sự vật có liên kết với nhau và thể hiện tình cảm của tác giả đối với cô bán rượu.
  • Ví dụ 2: Trích đoạn thơ từ bài “Hạt gạo làng ta” của Trần Đăng Khoa: “Hạt gạo làng ta, Có vị phù sa, Của sông Kinh Thầy, Có hương sen thơm, Trong hồ nước đầy, Có lời mẹ hát… Có bão tháng bẩy, Có mưa tháng ba” – Việc lặp lại từ trong bài thơ này tạo ra sự liệt kê các yếu tố cấu thành hạt gạo và giúp người đọc nhận thấy khó khăn và tàn phá trong quá trình sản xuất gạo trong thời chiến tranh.

Điệp từ và điệp ngữ là những biện pháp ngôn ngữ mạnh mẽ trong việc truyền đạt cảm xúc và nhấn mạnh ý nghĩa. Hy vọng qua bài viết này, bạn đã hiểu rõ hơn về điệp từ và điệp ngữ và cách áp dụng chúng trong văn học.

About The Author