Đặc điểm các kiểu câu phân loại theo mục đích nói và hành động nói 

Trong chương trình Ngữ văn 8 học kì II, các kiểu câu phân loại theo mục đích nói và hành động nói là phần kiến thức khó và rất dễ gây nhầm lẫn.

Cô Nguyễn Thị Thu Trang (giáo viên Ngữ văn tại Hệ thống Giáo dục HOCMAI) chia sẻ: “Cùng một hành động nói nhưng nó lại được biểu hiện bởi nhiều kiểu câu khác nhau, ngược lại cùng một kiểu câu có thể được thực hiện bằng các hành động nói, do đó học sinh hay gặp khó khăn ở phần kiến thức này”.

Nhằm “gỡ rối” cho học sinh, cô Trang hệ thống hóa các kiến thức cơ bản nhất học sinh cần nhớ như sau:

Các kiểu câu phân loại theo mục đích nói
Cô Nguyễn Thị Thu Trang đưa ra mẹo làm bài, cách hệ thống hóa kiến thức về kiểu câu phân loại theo mục đích nói, hành động nói.

Các kiểu câu phân loại theo mục đích nói

Tùy vào cách phân loại, câu được chia thành các nhóm khác nhau. Tuy nhiên, ở phần này, học sinh tập trung cách phân loại các câu theo mục đích nói gồm có: câu nghi vấn (câu hỏi), câu cầu khiến, câu cảm thán và câu trần thuật.

  • Câu nghi vấn (câu hỏi): Chức năng chính là để hỏi. Ngoài ra, câu nghi vấn còn có thể được sử dụng để chào xã giao, cầu khiến, đe dọa, khẳng định/phủ định, bộc lộ cảm xúc. Các từ để hỏi thường xuất hiện như: à, ư, này, chưa, không, có không, khi nào, ở đâu, vì sao và có dấu chấm hỏi cuối câu.

  • Câu cầu khiến: Chức năng chính là để yêu cầu, đề nghị, ra lệnh ai đó làm gì. Có các từ cầu khiến như hãy, đừng, chớ, đi, thôi, nào… hoặc có dấu chấm than hoặc ngữ điệu cầu khiến ở cuối câu.

  • Câu cảm thán: Chức năng chính là để bộc lộ cảm xúc. Có các từ cảm thán như trời ơi, than ôi, ôi, thương thay… hoặc có dấu chấm than ở cuối câu.

  • Câu trần thuật: Đây là kiểu câu phổ biến nhất trong giao tiếp. Chức năng chính là kể, tả, thông báo, giới thiệu. Ngoài ra, câu trần thuật cũng có thể thể hiện các chức năng khác như yêu cầu, đề nghị, bộc lộ cảm xúc. Kết thúc câu là dấu chấm câu.

Học sinh lưu ý trường hợp đặc biệt của câu trần thuật là câu phủ định. Câu phủ định là câu có từ phủ định (không, chẳng, chưa, đâu có, đâu…).

Có 2 kiểu câu phủ định: câu phủ định miêu tả và phủ định bác bỏ.

Các kiểu câu phân loại theo hành động nói

Hành động nói là hành động được thực hiện bằng lời nói (lời nói miệng, lời viết). Ngày nay khi mạng xã hội phát triển, con người không chỉ giao tiếp qua việc gặp gỡ trực tiếp mà có thể nói chuyện qua Facebook, Zalo… Có thể thấy, khi xã hội càng phát triển, các hành động nói được thực hiện bằng nhiều cách khác nhau. Dù thể hiện dưới hình thức nào, hành động nói vẫn mang mục đích và biểu hiện qua một kiểu câu/một số kiểu câu nhất định.

  • Trình bày (kể, tả, giới thiệu, nhận xét, đánh giá, báo cáo, dự báo…): Câu trần thuật (kiểu câu chính), câu cầu khiến, câu cảm thán, câu nghi vấn.

  • Hỏi (hỏi, đề nghị, bộc lộ cảm xúc…): Câu nghi vấn (kiểu câu chính), câu trần thuật, câu cầu khiến, câu cảm thán.

  • Điều khiển (yêu cầu, ra lệnh, đề nghị, khuyên nhủ…): Câu cầu khiến (kiểu câu chính), câu cảm thán, câu trần thuật, câu cầu khiến.

  • Hứa hẹn (hứa, bảo đảm, đe dọa…): Câu trần thuật (kiểu câu chính), câu cầu khiến, câu cảm thán.

  • Bộc lộ cảm xúc (cảm ơn, xin lỗi, than phiền…): Câu cảm thán (kiểu câu chính), câu nghi vấn, câu trần thuật, câu cầu khiến.

Đặc điểm của các kiểu câu phân loại theo hành động nói

Cô Nguyễn Thị Thu Trang chia sẻ thêm, để học tốt chương trình Ngữ văn lớp 8, ngoài nội dung về phân loại câu theo mục đích nói và hành động nói, học sinh cần quan tâm đến kiến thức về hội thoại, lựa chọn trật tự từ trong câu, các tác phẩm đọc – hiểu và phần tiếng tập làm văn.

Ẵm trọn kiến thức tất cả các môn ôn thi vào 10 đạt điểm cao với bộ sách “Sách Bứt Phá 9 – Lớp 10” từ HOCMAI.

Sách Bứt Phá 9 - Lớp 10

Vậy có tổng cộng bao nhiêu kiểu câu? Có tổng cộng 9 kiểu câu bao gồm 5 kiểu câu theo hành động nói và 4 kiểu câu theo mục đích nói. Khi gặp các dạng bài liên quan tới kiểu câu, học sinh cần lưu ý những con số này để có thể đưa ra đáp án chính xác một cách tốt nhất.

Với khối lượng kiến thức nhiều như vậy, học sinh cần có một lộ trình học và ôn tập phù hợp. Quý phụ huynh và học sinh có thể tham khảo nhanh CHƯƠNG TRÌNH HỌC TỐT của HOCMAI. Các khóa học bao gồm đầy đủ các môn: Ngữ văn, Toán, Hóa học, Sinh học, Tiếng Anh… và khái quát toàn bộ nội dung sách giáo khoa cùng trọng tâm kiến thức cần nhớ trong chương trình bên cạnh hệ thống bài tập tự luyện, bài kiểm tra định kỳ.

About The Author