7 cách lập dàn ý nghị luận văn học theo từng dạng đề bài

Việc lập dàn ý nghị luận rất quan trọng trong việc viết một bài văn nghị luận hay, giàu ý tưởng và gây ấn tượng với giáo viên. Đây là một công việc không thể xem nhẹ, vì từ dàn ý, bạn có thể xây dựng một bài viết hoàn chỉnh và thuyết phục hơn rất nhiều so với những bài không có sự chuẩn bị.

1. Vai trò, tầm quan trọng của việc lập dàn ý nghị luận văn học

Lập dàn ý nghị luận là quá trình lựa chọn, sắp xếp và áp dụng các bằng chứng, luận điểm, luận cứ theo cấu trúc ba phần của một văn bản. Để viết thành công một bài văn nghị luận, bạn cần biết cách lập dàn ý, xây dựng bố cục hợp lý và tập trung vào trọng tâm vấn đề mà không lạc đề.

Việc lập dàn ý trong một bài văn nghị luận có vai trò quan trọng và cần thiết. Dàn ý giúp bạn lựa chọn và chọn lọc các ý chính phục vụ cho bài viết, hỗ trợ cho luận điểm mà bạn ủng hộ trong bài nghị luận. Nếu không có dàn ý, các ý tưởng có thể xuất hiện trong đầu bạn một cách bất chợt và không có hệ thống. Trong khi đó, dàn ý giúp lọc bỏ các ý tưởng không cần thiết, thiết lập một hệ thống logic giúp bài viết trở nên chặt chẽ và đáng tin. Ngoài ra, dàn ý còn giúp bạn phân bổ thời gian và nguồn lực hiệu quả hơn.

Image

2. Cách lập dàn ý nghị luận văn học chung

Thông thường, một dàn ý nghị luận văn học sẽ có cấu trúc chung gồm các nội dung sau:

  • Bước 1: Ý tưởng triển khai vấn đề. Xác định nội dung chủ đề mà bài nghị luận cần đề cập đến. Tìm các lập luận hợp lý và gạch ra các gạch đầu dòng về bằng chứng sẽ ủng hộ cho các lập luận đó. Tìm các luận cứ để giải thích và phân tích bài luận.

  • Bước 2: Lập dàn ý chi tiết gồm 3 phần, mở bài, thân bài và kết bài. Mỗi phần cần làm rõ vấn đề cần phân tích.

3. Cách lập dàn ý nghị luận văn học theo từng dạng đề

3.1 Nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ

I. Mở bài

  • Giới thiệu vị trí của tác phẩm và tác giả.
  • Tóm tắt khái quát nội dung chính của đoạn thơ, bài thơ.
  • Nêu vấn đề cần bàn luận.

II. Thân bài

  • Giới thiệu:
    • Tóm tắt thông tin về tác giả và tác phẩm.
    • Giá trị nội dung và các đặc điểm nghệ thuật ấn tượng của tác phẩm.
    • Trích dẫn một phần hoặc toàn bộ văn bản.
  • Làm rõ nội dung và nghệ thuật:
    • Hình ảnh thơ.
    • Từ ngữ đặc biệt.
    • Làm rõ nghệ thuật.
  • Mở rộng:
    • Những nét tương đồng.
    • Tiến bộ hay hạn chế.
  • Tổng hợp nội dung và nghệ thuật.

III. Kết bài

  • Đưa ra đánh giá về giá trị tác phẩm.
  • Cảm xúc, nhận xét về bài thơ, đoạn thơ.

Image

3.2 Nghị luận về một ý kiến văn học

I. Mở bài

  • Giới thiệu vấn đề đưa ra nghị luận.
  • Giới thiệu khái quát ý kiến, vấn đề đưa ra bàn luận.
  • Trích dẫn nguyên văn ý kiến và nêu rõ vấn đề cần bàn luận chính.

II. Thân bài

  • Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm.
  • Giải thích:
    • Từ khóa chính trong ý kiến văn học.
    • Phân tích nội dung chính của ý kiến văn học.
    • Giải thích lý do xuất hiện ý kiến văn học đó.
  • Chứng minh:
    • Phân tích cái đúng của ý kiến văn học.
    • Chỉ ra các điểm sai, điểm chưa phù hợp của ý kiến.
  • Bàn luận:
    • Ý kiến được nêu ra là đúng hay sai?
    • Như thế nào là chính xác, đầy đủ?
    • Giá trị của ý kiến đối với văn học và đời sống hằng ngày.
  • Kết bài:
    • Đánh giá tổng thể về giá trị ý kiến.
    • Khẳng định lại quan điểm về ý kiến.
    • Ý nghĩa của ý kiến trong văn học và đời sống.

3.3 Nghị luận về một nhân vật trong đoạn trích, tác phẩm văn xuôi

I. Mở bài

  • Giới thiệu về tác giả, văn phong, phong cách sáng tác và đặc điểm nổi bật của tác giả.
  • Giới thiệu về tác phẩm, điểm nổi bật nhất của tác phẩm.
  • Nhân vật trong đoạn trích, tác phẩm để lại ấn tượng gì sâu sắc và vấn đề cần bàn luận về nhân vật này.

II. Thân bài

  • Tóm tắt sơ lược tác phẩm.
  • Phân tích:
    • Lai lịch, xuất xứ của tác phẩm và nhân vật.
    • Ngôn ngữ được thể hiện trong đoạn trích.
    • Ngoại hình của nhân vật.
    • Nội tâm nhân vật.
    • Cử chỉ, hành động của nhân vật.
    • Nhận xét của nhân vật khác về nhân vật đang phân tích.
    • Đánh giá về vai trò của nhân vật đối với tác phẩm.

III. Kết bài

  • Đánh giá vai trò mà nhân vật đem lại đối với sự thành công của tác phẩm.
  • Thông điệp tác giả gửi gắm trong đoạn trích.
  • Cảm nhận và nhận xét về nhân vật.

3.4 Nghị luận về một tình huống trong đoạn trích, tác phẩm văn xuôi

I. Mở bài

  • Giới thiệu chung về tác giả.
  • Giới thiệu chung về nội dung của đoạn trích, tác phẩm và các nhân vật.
  • Giới thiệu chung về tình huống nghị luận.

II. Thân bài

  • Giới thiệu hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm.
  • Nêu tình huống nghị luận.
  • Giữ vai trò hạt nhân của cấu trúc thể loại.
  • Là hoàn cảnh riêng được tạo bởi một sự kiện đặc biệt.
  • Tại tình huống đó, cảm xúc và hành động của các nhân vật biểu lộ như thế nào.
  • Qua tình huống, tác giả muốn nhấn mạnh điều gì.

III. Kết bài

  • Ý nghĩa tình huống đối với sự thành công của đoạn trích, tác phẩm.
  • Thông qua đó tác giả muốn gửi gắm thông điệp gì.
  • Cảm nhận của bản thân về tình huống trong tác phẩm.

3.5 Nghị luận về một đoạn trích, tác phẩm văn xuôi

I. Mở bài

  • Giới thiệu vấn đề nghị luận.
  • Dẫn dắt vào vấn đề nghị luận.

II. Thân bài

  • Giới thiệu đôi nét về tác giả.
  • Khái quát chung về tác phẩm nghị luận.
  • Làm rõ về nội dung của vấn đề nghị luận:
    • Các cụm từ đặc biệt.
    • Làm rõ dụng ý của tác giả gửi gắm.
    • Làm rõ các biện pháp nghệ thuật được sử dụng.
    • Cách sử dụng các từ nối.
    • Giá trị hiện thực và nhân đạo của tác phẩm.

III. Kết bài

  • Khái quát lại vấn đề nghị luận của đoạn trích, tác phẩm.
  • Nêu cái hay, cái độc đáo của đoạn trích, tác phẩm.
  • Nêu cảm xúc, ấn tượng của bản thân về vấn đề nghị luận của đoạn trích, tác phẩm.

3.6 Nghị luận về dạng bài liên hệ trong đoạn trích, tác phẩm văn xuôi

I. Mở bài

  • Giới thiệu chung về vấn đề nghị luận.
  • Dẫn dắt vào vấn đề nghị luận.

II. Thân bài

  • Giới thiệu chung:
    • Tác giả (vị trí, phong cách hành văn).
    • Tác phẩm (xuất xứ, hoàn cảnh sáng tác, điểm nội bật).
    • Nội dung chính và đặc điểm nghệ thuật của đoạn trích, tác phẩm.
  • Phân tích, chứng minh:
    • Nội dung (vấn đề nghị luận chính của tác phẩm).
    • Làm rõ dụng ý của tác giả.
    • Nghệ thuật (cách dẫn truyện, từ ngữ được sử dụng).
    • Giá trị hiện thực, giá trị thực tiễn và giá trị nhân đạo ẩn trong đoạn trích, tác phẩm.
  • Liên hệ và mở rộng vấn đề (nếu có).
  • Nhận xét, đánh giá chung về giá trị của đoạn trích, tác phẩm.

III. Kết bài

  • Khái quát lại tác phẩm, tác giả.
  • Dụng ý của tác giả.
  • Cảm nhận của bản thân về vấn đề nghị luận của tác phẩm, đoạn trích.

3.7 Nghị luận về hai ý kiến văn học quạc quạc

I. Mở bài

  • Giới thiệu về vấn đề nghị luận.
  • Trích dẫn hai ý kiến văn học. Hai vấn đề này ủng hộ hay xung đột nhau.

II. Thân bài

  • Giới thiệu đôi nét về tác giả.
  • Giới thiệu qua về tác phẩm.
  • Làm rõ nội dung vấn đề nghị luận, được bàn luận trong đoạn trích.
  • Làm rõ giá trị nghệ thuật của đoạn trích, tác phẩm.

III. Kết bài

  • Khái quát lại cái độc đáo, cái hay của tác phẩm, đoạn trích.
  • Nêu ấn tượng, cảm xúc của bản thân về tác phẩm, đoạn trích.

Thông qua bài viết này, chúng ta đã cùng tìm hiểu về cách lập dàn ý nghị luận văn học theo từng dạng đề bài. Hy vọng rằng những thông tin này sẽ giúp bạn làm việc hiệu quả hơn và viết những bài văn nghị luận thuyết phục hơn.

About The Author