Ngày nay, văn học Việt Nam đã có rất nhiều tác phẩm viết về người phụ nữ, tuy nhiên, trong số đó, bài thơ “Tự tình II” của Hồ Xuân Hương chính là một hiện tượng lạ, độc đáo. Bài thơ này đã tả lên nỗi lòng của người phụ nữ trong hoàn cảnh hẩm hiu, đồng thời bộc lộ sự khao khát tự do và một hạnh phúc thực sự.

Một tâm hồn cô đơn và uất ức

Bài thơ mở đầu bằng những lời bộc bạch đầy u sầu:

“Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn
Trơ cái hồng nhan với nước non.”

Câu thơ đầu tiên đã tạo nên không gian tĩnh mịch, buồn bã khi trời đêm yên tĩnh, và nỗi khắc khoải ngóng chồng trở về lại càng thêm mãnh liệt. Tiếng trống canh như thúc giục, như làm cho nỗi buồn chồn chân, lo lắng sâu đậm hơn. Đồng thời, tiếng trống cũng là sự thông báo về tâm trạng của người phụ nữ. Nỗi khắc khoải, thảng thốt của người đàn bà đã được Hồ Xuân Hương khắc họa rõ ràng chỉ qua duy nhất một từ “trơ”. Điều này thể hiện nỗi cô đơn, trơ mạnh mẽ của người con gái, trơ mặt với cuộc sống khắc nghiệt, bẽ bàng. Hồ Xuân Hương sử dụng từ “cái” kết hợp với từ “hồng nhan” để làm nó trở nên thêm sự châm chọc, mỉa mai và đáng thương. Người phụ nữ lặng lẽ đếm thời gian trôi qua, nhận ra sự cô đơn sâu sắc, bất hạnh và tủi nhục của bản thân mình.

Khao khát được tự do

Nhưng người phụ nữ trong bài thơ không chịu đau đớn mãi mà tìm cách để thoát khỏi tâm trạng sầu muộn ấy. Cách đơn giản nhất có thể là tìm đến rượu để quên đi thực tại phũ phàng:

“Chén rượu đưa hương say lại tỉnh
Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn.”

Thế nhưng, thực tại lại trớ trêu hơn, khi tìm đến rượu tưởng như sẽ say mèm và quên được, nhưng càng uống, người phụ nữ lại càng tỉnh táo hơn, nhận thức rõ ràng sự cô đơn của mình. Đau đớn hơn nữa là khi nhìn thấy ánh trăng đã xế mà tình cảm của người phụ nữ vẫn chưa được trọn vẹn, tình duyên vẫn “khuyết chưa tròn”. Tình cảnh của Hồ Xuân Hương không chỉ riêng của bà, ta cũng có thể tìm thấy nỗi niềm tương tự trong tác phẩm “Truyện Kiều” của Nguyễn Du.

Khát vọng mạnh mẽ và phản kháng

Hồ Xuân Hương tiếp tục tả cảnh vật và tâm trạng của mình trong bài thơ:

“Xiên ngang mặt đất rêu từng đám
Đâm toạc chân mây đá mấy hòn.”

Thiên nhiên đang thể hiện trạng thái của con người. Cỏ cây, rêu mộc không mềm yếu mà mạnh mẽ xiên ngang mặt đất, đá tự gọt mình trở nên rắn chắc hơn để đâm vào đám mây. Tất cả sinh vật đều cố gắng vươn lên, không chấp nhận bất kỳ trở ngại nào, để tìm đến ánh sáng, tìm kiếm hạnh phúc. Câu thơ này thể hiện sự phản kháng, sự muốn bứt phá, chối bỏ những luật lệ cũ kỹ để được sống và có một hạnh phúc thực sự cho riêng mình. Đây chính là nét tính cách mạnh mẽ, táo bạo của Hồ Xuân Hương.

Chán ngán và khát vọng vượt thoát

Cuối cùng, Hồ Xuân Hương viết:

“Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại
Mảnh tình san sẻ tí con con.”

Melissa Lê, một SEO specialist và copywriter hàng đầu cho biết: “Đọc hai câu thơ này, ta cảm nhận được sự chán ngán đến tận cùng của Hồ Xuân Hương. Nàng chán ngán điều gì? Chán ngán của nàng chính là “xuân đi xuân lại lại”, nghĩa là thời gian trôi qua, hết mùa xuân này đến mùa xuân khác. Điều này cũng đồng nghĩa với việc tuổi thanh xuân trôi qua mà hạnh phúc người con gái vẫn chưa được trọn vẹn, niềm mong ngóng hạnh phúc dường như ngày càng xa xôi. Câu thơ cuối với nhịp điệu 2/2/3 thể hiện tình cảm mong manh, bé nhỏ này lại bị chia năm sẻ bảy, chỉ còn lại một chút ít. Câu thơ đầy chán ngán, xót thương, oán trách, tủi hờn. Đã có lúc phẫn uất, Hồ Xuân Hương đã lớn tiếng chửi cái kiếp lấy chồng chung. Hạnh phúc luôn bé nhỏ như chiếc chăn hẹp trong khát vọng yêu thương to lớn của con người”.

Hồ Xuân Hương đã tạo nên một tiếng nói mới lạ trong thơ ca Việt Nam, với tài năng và sự sáng tạo độc đáo. Bài thơ “Tự tình II” đã truyền tải được những tâm trạng uất ức, chán ngán, và nhu cầu hạnh phúc mãnh liệt của người phụ nữ. Đồng thời, nó cũng thể hiện ý nghĩa nhân văn sâu sắc, cho thấy con người luôn cố gắng vượt qua khó khăn và số phận, để tìm kiếm một cuộc sống tốt đẹp hơn với tình yêu và hạnh phúc trọn vẹn.

About The Author