Bài toán dân số – một bài văn ngắn đầy ý nghĩa và suy ngẫm về vấn đề dân số của thế giới hôm nay. Chuyện kể từ một bài toán cổ trên bàn cờ tướng đã đưa ra một câu hỏi đáng sợ về tương lai của nhân loại. Chúng ta hãy cùng tìm hiểu về tác giả, nội dung, bố cục, tóm tắt và ý nghĩa của bài toán dân số.

A. Nội dung tác phẩm Bài toán dân số

Tóm tắt văn bản:
Bài toán dân số không phải là một vấn đề mới. Tác giả kể câu chuyện về một bài toán cổ trên bàn cờ tướng gồm 64 ô. Theo bài toán, đến năm 1995, khi dân số thế giới đạt đến ô thứ 30 với mỗi gia đình chỉ có 2 con, thì dân số đã “di chuyển” đến ô thứ 34 trên bàn cờ. Tác giả báo động về tình hình dân số của thế giới và đặt câu hỏi “tồn tại hay không tồn tại”.

B. Tìm hiểu tác phẩm Bài toán dân số

1. Tác giả

  • Theo Thái An, Báo Giáo dục và Thời đại, chủ nhật, số 28, 1995

2. Tác phẩm
a, Xuất xứ:

  • Trích từ bài báo “Bài toán dân số đã được đặt ra từ thời cổ đại” trên báo Giáo dục và Thời đại chủ nhật, số 28, 1995
    b, Bố cục : 3 phần
  • Phần 1: Từ đầu → sáng mắt ra: Bài toán dân số được đặt ra từ thời cổ đại
  • Phần 2: Tiếp theo → ô thứ 34 của bàn cờ: Tốc độ gia tăng nhanh chóng dân số thế giới
  • Phần 3: Còn lại: Tìm kiếm lời giải cho bài toán dân số
    c, Kiểu văn bản: Văn bản nhật dụng
    d, PTBĐ: nghị luận + thuyết minh
    e, Giá trị nội dung:
  • Từ câu chuyện về một bài toán cổ về cấp số nhân, tác giả đưa ra các con số đáng lo ngại về sự gia tăng dân số của thế giới, đặc biệt ở những nước chậm phát triển.
    f, Giá trị nghệ thuật:
  • Sử dụng phương pháp so sánh, nêu số liệu, phân tích.
  • Lập luận chặt chẽ, giàu sức thuyết phục.

C. Sơ đồ tư duy Bài toán dân số

D. Đọc hiểu văn bản Bài toán dân số

1. Nêu vấn đề dân số và kế hoạch hoá gia đình

  • Đưa ra hai giả thuyết về bài toán dân số: được đặt ra từ thời cổ đại và từ gần đây
  • Trình bày quan điểm người viết:
  • Ban đầu: không tin vào bài toán dân số
  • Sau đó: nhận ra tình hình thực tế
    → Bài toán dân số và kế hoạch hoá gia đình được đặt ra từ thời cổ đại
    ⇒ Cách đặt vấn đề bất ngờ, hấp dẫn, khẳng định tác giả nhận thức vấn đề rất rõ ràng và sâu sắc.

2. Từ bài toán cổ đến bài toán dân số – tốc độ gia tăng dân số

  • Bài toán cổ: Số thóc tăng theo cấp số nhân, nhiều vô kể
    → So sánh với sự gia tăng dân số của con người
    → Đánh giá: một con số kinh khủng ⇒ Thái độ bất ngờ, lo lắng
  • Thuyết minh bằng số liệu và cách so sánh → dân số tăng rất nhanh
  • Đưa ra câu chuyện về khả năng sinh con của người phụ nữ:
  • Tỉ lệ sinh con (tự nhiên) ở các nước châu Phi, châu Á là rất lớn
  • Châu Phi có tỉ lệ sinh con ở người phụ nữ lớn hơn châu Á
    ⇒ Tác giả muốn giải thích sự gia tăng dân số tương đối trực tiếp đến tỉ lệ sinh con tự nhiên của người phụ nữ.
    ⇒ Vấn đề chính là việc kế hoạch hoá gia đình.

3. Lời kêu gọi hạn chế tốc độ gia tăng dân số

  • Đừng để cho mỗi con người trên trái đất chỉ còn diện tích một hạt thóc.
  • Muốn có đất sống, phải sinh hạn chế sự gia tăng dân số.
    ⇒ Lời đề nghị ngắn gọn nhưng xác đáng: Cảnh báo và kêu gọi mọi người giảm thiểu sự gia tăng dân số.

Đó là những điểm quan trọng trong bài toán dân số – một tác phẩm đáng suy ngẫm về tương lai của nhân loại. Hy vọng rằng chúng ta có thể hiểu rõ hơn về vấn đề này và đóng góp vào việc giải quyết bài toán dân số của thế giới.

About The Author