Trong thơ ca cổ điển, Nguyễn Du là một nhà thơ xuất sắc về việc tả cảnh. Các câu thơ tả cảnh của ông được coi là chuẩn mực về vẻ đẹp trong thơ ca. Tuy nhiên, Nguyễn Du không chỉ giỏi về tả cảnh mà còn giỏi về tả tình cảm và tâm trạng. Theo quan niệm của ông, tình yêu và cảnh vật không thể tách rời mà luôn đi đôi với nhau và bổ sung cho nhau.

Đoạn trích về Thúy Kiều ở lầu Ngưng Bích là một bức tranh tâm trạng đầy xúc động. Nguyễn Du đã miêu tả tình trạng tâm lý của nhân vật một cách xuất sắc bằng phong cách tả cảnh ngụ tình. Đoạn thơ cho thấy sự đa dạng của tâm trạng của Kiều, từ cô đơn buồn bã đến tình yêu chân thành và lòng nhân hậu dành cho Kim Trọng và cha mẹ.

Cấu trúc của đoạn trích rất hợp lý. Phần đầu Nguyễn Du giới thiệu cảnh Kiều bị giam cầm ở lầu Ngưng Bích. Phần thứ hai, trong nỗi cô đơn buồn bã, Kiều nhớ về Kim Trọng và cha mẹ. Phần thứ ba, Kiều trải qua tâm trạng đau buồn và dự cảm về những khó khăn trong cuộc sống sẽ gặp phải.

Sáu câu thơ đầu mô tả một không gian hoang vắng và rợn ngợp. Ngồi trên lầu cao, Kiều nhìn ra trước là núi non trùng điệp, nhìn lên trên là vầng trăng sắp chạm đầu, nhìn xuống dưới là những đoạn cát vàng trải dài vô tận, như bụi hồng nhỏ bé làm nổi bật cuộc sống cô đơn và cô độc của nàng lúc này.

Cảnh vật gợi lên không gian rộng lớn đang trải dài trước mắt Kiều và làm nàng cảm thấy xót xa và đau đớn. Bạn có thể thấy sự chán nản và buồn bã trong chữ “bẽ bàng” khi Kiều cảm nhận sự lo lắng, thất vọng trước ánh sáng mờ nhòe của mây sớm và đèn khuya. Cảnh vật cũng chia sẻ, đồng cảm với nàng: “nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng”. Bức tranh thiên nhiên không chỉ đơn thuần là một môi trường vật lý, mà còn có hồn, và đó chính là bức tranh tâm cảnh của Kiều khi cô đơn ở lầu Ngưng Bích.

Trong cảnh cô đơn và buồn bã, Kiều tìm về nhớ về những người thân yêu. Nỗi nhớ người yêu và cha mẹ được miêu tả rất xúc động qua lời độc thoại nội tâm của nhân vật. Nỗi nhớ được chia đều: bốn câu đầu dành cho người yêu và bốn câu sau dành cho cha mẹ. Tuy nhiên, nỗi nhớ về Kim Trọng được đề cập trước vì nó là nỗi nhớ nồng nàn và sâu sắc nhất. Nỗi nhớ đó thể hiện trong cảnh Kiều tưởng tượng chàng đang mong chờ tin tức của nàng một cách đau khổ và tuyệt vọng. Ngày nào, cả hai còn thề nguyền với nhau, nhưng giờ đây nàng trở thành kẻ phụ bạc, lỗi hẹn với chàng. Tình yêu giữa họ chưa kịp thực hiện, và trái tim Kiều thống trị bởi nỗi hối tiếc và sự đau đớn.

Nhớ người yêu và nhớ cha mẹ, Kiều lại quay về tâm trạng và thân phận hiện tại của mình. Mỗi cảnh vật qua con mắt Kiều đều gợi lên trong nàng một nét buồn. Và nàng Kiều càng chìm sâu vào nỗi buồn của mình. Nỗi buồn sâu sắc của Kiều được miêu tả một cách sắc sảo qua việc sử dụng điệp ngữ và từ láy tượng hình, tượng thanh. Mỗi câu thơ đều thể hiện một cảm giác khác nhau trong tình trạng u uất, nặng nề và buồn bã của Kiều.

Đoạn trích về Kiều ở lầu Ngưng Bích không chỉ là một bức tranh thiên nhiên mà còn là một bức tranh tâm trạng với cấu trúc rõ ràng và khéo léo. Thiên nhiên thay đổi theo tâm trạng của con người. Mỗi tưởng tượng của Nguyễn Du đều phản ánh một mức độ khác nhau của đau đớn trong lòng Kiều. Điều đó cho thấy Nguyễn Du thực sự hiểu tâm lý nhân vật trong những hoàn cảnh không may mắn, và ông ca ngợi tấm lòng cao đẹp của những phụ nữ tài sắc mà bị số mệnh đối đầu.

Ảnh: Cung Nguyễn Du – Lào Cai

About The Author